Videoband spoelt extreem traag of moeizaam terug: zo voorkomt u bandbreuk

Spoelt uw videoband extreem traag of moeizaam terug, stop dan direct. De band is op dit moment vrijwel altijd nog heel, maar elke extra spoelpoging verhoogt de bandspanning en kan de rand uitrekken, een lus vormen die het mechaniek opvreet, of de band laten knappen. De oorzaak ligt in twee groepen: de videorecorder (een uitgerekte aandrijfsnaar of een verhard rubber spoelwiel) of de band zelf (sticky-shed, waarbij het bindmiddel plakkerig wordt, een te strakke wikkeling of schimmel). Meestal ligt het aan de recorder, en dan is uw opname nog intact.

Waarom een moeizaam spoelende band een waarschuwing is

Bij volledig terugspoelen vanuit stop zit de band bij de meeste videorecorders in de cassette en raakt hij de koppen niet; de recorder draait alleen de spoelen. Gaat dat traag, dan werkt er weerstand tegen: een slippend aandrijfwiel aan de recorderkant, of een band waarvan de wikkelingen aan elkaar plakken of ongelijk liggen. Spoelt u terug terwijl u kijkt (zoeken met beeld), dan loopt de band wél langs de koppen en geleiders, en daar plakt een aangetaste band het sterkst. Die weerstand vertaalt zich in spanning op de band.

VHS-band is dun en rekbaar. Onder te veel spanning rekt eerst de rand uit. Dat is blijvend: op het scherm ziet u later een golvend beeld, een storingsband of tracking die nooit meer goed komt. Bij nog meer spanning knapt de band, of hij komt los te hangen en vormt een lus die tussen de rollen terechtkomt. Wanneer uw recorder uit zichzelf stopt of uitschakelt, is dat bescherming: de spoelsensor ziet geen beweging en neemt aan dat de band vastzit. Herhaald op "rewind" drukken is wat een waarschuwing in schade verandert.

Ligt het aan de recorder of aan de band?

U kunt dat thuis in een paar minuten uitzoeken, zonder uw waardevolle band verder te belasten.

Wat u merkt	Waarschijnlijke oorzaak	Wat u doet
Alle banden spoelen traag terug	Uitgerekte aandrijfsnaar of verhard spoelwiel in de recorder	Stop met deze recorder; uw banden zijn waarschijnlijk in orde
Vooruitspoelen gaat wel, terugspoelen niet	Spoelwiel (idler) dat de toevoerspoel niet meer goed aandrijft	Recorder laten nakijken of niet meer gebruiken
Slechts één band spoelt traag	De band zelf: strakke of ongelijke wikkeling, plakkend bindmiddel	Die band niet opnieuw spoelen of afspelen
Piepend of krassend geluid tijdens spoelen of afspelen	Sticky-shed: bindmiddel trekt vocht aan en plakt	Direct stoppen; elke pas laat afzetting op de koppen achter
Witte pluisjes, bruine aanslag of muffe geur	Schimmel of afgebroken bindmiddel	Niet afspelen, apart en droog bewaren
Recorder stopt halverwege en schakelt uit	Te hoge spanning of spoelsensor ziet geen beweging	Niet opnieuw proberen; stop, en werp alleen uit als de band volledig in de cassette zit
Band hangt in een lus buiten de cassette	Band losgekomen of opgevreten	Recorder uitzetten, niets forceren

Spoelt uw recorder helemaal niet meer, ook niet traag? Dan leest u meer in ons artikel over als de recorder helemaal niet meer spoelt.

Dit cijfer gaat over alle dossiers met de klacht "speler werkt niet", niet alleen over spoelproblemen. Het patroon is wel helder: bij 34% was een versleten aandrijfsnaar of spoelwiel de oorzaak, precies het onderdeel dat traag spoelen veroorzaakt. Tel daar de koppen (24%), de tv-aansluiting (16%) en de tracking (12%) bij op, en het grootste deel van de klachten had niets met de opname zelf te maken. De band zelf was in 14% de boosdoener: 8% mechanische bandschade en 6% sticky-shed.

Sticky-shed: als de band zelf plakt

Het magnetische deeltjesmateriaal zit met een bindmiddel op de drager vastgelijmd. Bij sommige banden neemt dat bindmiddel na verloop van jaren vocht op uit de lucht (hydrolyse) en wordt het zacht en plakkerig. De wikkelingen plakken aan elkaar, zodat de spoelen zwaar draaien; tijdens afspelen of zoeken sleept de band langs de geleiders en hoort u piepen of krassen. Elk stukje bindmiddel dat loslaat zet zich af op de videokoppen, waardoor het beeld vol strepen en sneeuw komt te zitten, ook bij de volgende band die u afspeelt.

Daarnaast verliest magneetband in normale opslag 10 tot 20% signaalsterkte per decennium. Een plakkerige band die nu nog een redelijk beeld geeft, wordt niet beter van wachten. Bij VHS is sticky-shed minder vaak de oorzaak dan een versleten recorder (6% van onze dossiers), maar als het speelt, is de schade bij elke pas groter. Speel hem daarom niet "nog één keer" af: laat hem eerst behandelen en vastleggen.

Videoband spoelt moeizaam terug: 6 veilige stappen

1. Stop direct. Druk op stop, niet op eject, zolang de band nog beweegt.
2. Werp alleen uit als de band volledig in de cassette zit. Ziet u band tussen de cassette en het mechaniek, zet de recorder dan uit en trek niet. Volg dan de aanpak voor een vastgelopen videocassette.
3. Inspecteer de band. Kijk door het venster en onder het klepje: is de wikkeling glad of ziet u getrapte randen, kreukels, een witte of bruine aanslag? Ruikt de cassette muf?
4. Test de recorder met een reserveband. Gebruik een band die u kwijt mag. Spoelt die ook traag, dan ligt het aan de recorder.
5. Spoel de waardevolle band niet opnieuw. Ook niet met een potlood of een losse terugspoeler: die geven ongelijke spanning en beschadigen de rand.
6. Bewaar de band rechtop, koel en droog. Houd hem op hooguit 23 °C ( 20 tot 50% relatieve luchtvochtigheid, zonder schommelingen, volgens ISO 18923) en laat hem professioneel overzetten.

Wat u beter niet doet

• Zelf "bakken" in de oven of met een föhn. Labs conditioneren plakkerige band bij een lage, nauwkeurig geregelde temperatuur. Een keukenoven is te onnauwkeurig en kan de cassette en de band laten vervormen.
• Olie of kruipspray op het mechaniek. Dat komt op de rubberen wielen en de band terecht en maakt het slippen erger.
• Doorspoelen tot het "loskomt". Dat is precies hoe een band uitrekt of breekt.
• Een tweedehands recorder kopen en het opnieuw proberen. De laatste VHS-speler werd in juli 2016 gemaakt door Funai. Vrijwel elke tweedehands recorder heeft dus rubber van minstens tien jaar oud, en een ongeteste speler is de snelste manier om een zwakke band te vernielen.

Hoe ons lab een moeizaam spoelende band behandelt

Bij ons lab begint elke band met een visuele inspectie, niet met afspelen. We beoordelen de wikkeling, de randen en eventuele aanslag. Is de wikkeling ongelijk of zit er een lus in, dan openen we de cassette en leggen we de band met de hand weer recht. Plakkerige banden worden eerst geconditioneerd voordat ze een afspeelkop zien.

Daarna gaat de band één keer door de keten: een onderhouden Panasonic AG-1980P met gecontroleerde bandspanning, een DPS Reality TBC die tijdfouten corrigeert, en een Blackmagic DeckLink die ongecomprimeerd in 10-bit vastlegt. Eén pas, zodat de band niet zwaarder belast wordt dan nodig. Breekt een band toch, dan wordt hij met splicetape hersteld; alleen het beeld direct rond de breuk gaat verloren.

Panasonic AG-1980P

Professionele S-VHS-videorecorder met ingebouwde TBC

Referentiedeck

• Onderhouden spoelaandrijving en gecontroleerde bandspanning
• Speelt ook zwakke banden stabiel af
• Wordt alleen gebruikt na visuele inspectie van de band

DPS Reality TBC

Externe time base corrector en framestore

In elke overzetting

• Corrigeert tijdfouten en trillende lijnen
• Stabiel signaal naar de capturekaart
• Geen weggevallen frames

Blackmagic DeckLink

10-bit 4:2:2-capturekaart

Capture

• Ongecomprimeerde 10-bit opname
• Eén afspeelpas: de band wordt niet onnodig belast
• Beeld en geluid synchroon

U bestelt een Herinneringsdoos, legt uw banden erin en stuurt ze naar ons op. VHS laten digitaliseren kost € 14,99 per band, € 13,49 vanaf 6 artikelen, € 11,99 vanaf 17 artikelen en vanaf € 7,50 per band bij 80 of meer artikelen, mits de Herinneringsdoos binnen 4 weken terug is. De standaard doorlooptijd is 3 tot 4 weken; met spoed 1 tot 2 weken. Ook Video8, Hi8 en andere formaten kunt u bij ons videobanden digitaliseren.

Veelgestelde vragen

Waarom spoelt mijn videoband zo traag terug?

Meestal is de aandrijfsnaar van de recorder uitgerekt of het rubber spoelwiel verhard, zodat de spoel te weinig grip krijgt. Spoelt maar één band traag, dan ligt het aan die band: een strakke wikkeling of plakkend bindmiddel (sticky-shed). Test de recorder met een reserveband om het verschil te zien.

Kan een videoband breken als hij moeizaam terugspoelt?

Ja. Moeizaam spoelen betekent hoge spanning op de band. Eerst rekt de rand blijvend uit, daarna kan de band knappen of een lus vormen die in het mechaniek wordt opgevreten. Stop daarom bij het eerste teken van traag spoelen.

Is mijn opname verloren als de band plakt of piept?

Nee, meestal niet. Een plakkerige band is vaak volledig te redden als hij eerst geconditioneerd wordt en daarna één keer op een onderhouden deck wordt afgespeeld. Het risico zit in doorgaan met afspelen op een thuisrecorder.

Kan ik een plakkerige VHS-band zelf in de oven bakken?

Dat raden we af. Conditioneren gebeurt bij een lage, nauwkeurig geregelde temperatuur. Een keukenoven of föhn wijkt te veel af en kan de cassette en de band laten vervormen, waarna er niets meer te redden valt.

Kan ik de band in een andere videorecorder proberen?

Alleen als u zeker weet dat die recorder recent is nagekeken. Een ongeteste tweedehands recorder heeft vaak even oud rubber en kan een zwakke band juist laten rekken of opvreten. Test elke recorder eerst met een reserveband.

Wat kost het om een moeizaam spoelende videoband te laten digitaliseren?

Bij EachMoment betaalt u € 14,99 per band, € 13,49 vanaf 6 artikelen, € 11,99 vanaf 17 en vanaf € 7,50 per band bij 80 of meer artikelen. Inspectie en voorzichtige behandeling van een moeizaam spoelende band horen bij onze VHS-digitaliseringsservice.